DZIENNIKARSTWO
FILOLOGIA POLSKA
POLONISTYKA STOSOWANA

Na skróty





Nowości wydawnicze






  

  












 
Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza





      Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza zostało założone we Lwowie, w roku 1886. Początkowo wyłącznym celem grona uczonych powołujących stowarzyszenie było gromadzenie, dokumentowanie i upowszechnianie materiałów związany z osobą i twórczością jego patrona. W gronie założycieli znaleźli się m.in. wybitny literaturoznawca Józef Tretiak i poeta Władysław Bełza.

      Od początku swojej działalności jego założyciele zajmowali się opracowywaniem poprawnych edycji dzieł Mickiewicza, badaniem jego dorobku oraz popularyzacją poprzez sympozja naukowe i odczyty. W okresie galicyjskim, za prezesury  Romana Pilata, Wilhelma Bruchnalskiego i Józefa Kallenbacha, Towarzystwo położyło wielkie zasługi dla rozwoju życia kulturalnego oraz w kształtowaniu polskiej świadomości narodowej. Wtedy też rozpoczęto wydawanie „Pamiętnika Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”, poświęconego badaniom twórczości poety.

     Dość szybko stowarzyszenie stało się organizacją gromadzącą większość wybitnych polskich literaturoznawców, a w kręgu jego zainteresowań naukowych znalazła się całość polskiego piśmiennictwa. Poszerzeniu pola badawczego odpowiadała zmiana nazwy organu Towarzystwa – od roku 1902 przyjął on nazwę „Pamiętnik Literacki”. Z biegiem lat, oprócz literaturoznawców w szeregi organizacji wstępowali nauczyciele oraz wszyscy zainteresowani życiem literackim, również pisarze, m.in. Eliza Orzeszkowa.

      Po odzyskaniu niepodległości, Towarzystwo rozszerzyło swoją działalność na całą Polskę; powstały oddziały m.in. w Warszawie, Wilnie, Poznaniu i Katowicach. W okresie II wojny światowej odbywały się tajne zebrania naukowe, podtrzymujące działalność.

      Po wojnie działalność polegała przede wszystkim na popularyzacji wiedzy literaturoznawczej w formie konferencji i pojedynczych wykładów oraz na pracach edytorskich, m.in. Dzieł Mickiewicza i Słowackiego. Na czele Towarzystwa stali wtedy kolejno: Julian Krzyżanowski, Mieczysław Klimowicz i Zdzisław Libera. W miejsce przejętego przez Instytut Badań Literackich „Pamiętnika Literackiego”, utworzono „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”, który stał się jednym z najbardziej prestiżowych czasopism literaturoznawczych. 

      Okres powojenny przyniósł powstanie nowych oddziałów Towarzystwa, wśród których w roku  1956 powołano Oddział Rzeszowski. Jego prezesem początkowo był zasłużony nauczyciel Władysław Długosz, a później, przez ponad 30 lat, Czesława Szetela, polonistka szkół średnich i metodyk języka polskiego. Szczególnie intensywna była działalność oddziału w pierwszych latach jego istnienia, gdy w Rzeszowie nie było uczelni humanistycznej. Towarzystwo im. Adama Mickiewicza organizowało wtedy dziesiątki wykładów i konferencji naukowych, podczas których poloniści szkół podstawowych i średnich (którzy wtedy stanowili większość członków oddziału) mogli wysłuchać referatów i odczytów m.in. Czesława Zgorzelskiego, Romana Pollaka, Juliana Krzyżanowskiego, Eugeniusza Sawrymowicza, Kazimierza Wyki, Artura Hutnikiewicza, Zdzisława Libery, Henryka Markiewicza (większość z nich przyjeżdżała do Rzeszowa wielokrotnie). Rzeszowski oddział organizował wtedy sesje poświęcone m.in. twórczości Henryka Sienkiewicza, Stefana Żeromskiego oraz twórców związanych z regionem – Juliana Przybosia, Stanisława Piętaka i Wilhelma Macha. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych wśród członków Towarzystwa i prelegentów pojawili się twórcy tworzącej się rzeszowskiej polonistyki: Czesław Kłak, Stanisław Frycie, Piotr Żbikowski, Stefan Reczek. Ważnymi wydarzeniami kulturalnymi stały się ogólnopolskie Zjazdy Delegatów Towarzystwa (w latach 1956, 1976 i 1995), wraz z towarzyszącymi im sesjami naukowymi, które gromadziły wybitnych badaczy literatury. Członkowie Towarzystwa gromadzili się także na cyklicznych spotkaniach o bardziej popularnym charakterze: „Polonistycznych czarnych kawach”, „Rozmowach o książkach” i „Rozmowach o nieobecnych”, odbywających się często w gościnnych progach rzeszowskiego Muzeum Okręgowego.

      Po roku 1989 Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, zarówno w całej Polsce jak i w Rzeszowie, stało się instytucją bardziej elitarną, wracając do historycznych „korzeni”, gromadząc w swoich szeregach przede wszystkich naukowców – literaturoznawców. Działalność oddziału pod kierunkiem najpierw Czesława Kłaka, a  obecnie Marka Stanisza, koncentruje się w kręgu pracowników naukowych i doktorantów Uniwersytetu Rzeszowskiego, a podstawowymi formami działalności są odczyty realizowane na uczelni, w Rzeszowie (m.in. w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej) oraz w regionie – w szkołach oraz instytucjach kulturalnych.  

 

Opracował Kazimierz Maciąg na podstawie:



Dodano: 2018-09-14 10:25:18